Plebs, dobra wspólne i alternatywy dla kapitalizmu

Kuratorzy: Katarzyna Czeczot, Łukasz Moll, Michał Pospiszyl

(luty 2020)

Nieroby? Leserzy? Patologia? Grupy przypisywane do społecznego marginesu – włóczędzy, żebracy, ubodzy, bezrobotni – przyjęło się postrzegać jako „problem do rozwiązania”. Chociaż postulowano różne sposoby mierzenia się z nim – od represji i deportacji, przez edukację i pracę u podstaw, po upodmiotowienie i szerzenie świadomości rewolucyjnej – tym, co je łączyło, był paternalizm, opierający się na założeniu, że wykluczony plebs nie ma nic pozytywnego do zaoferowania.

Dziś, dzięki rozmaitym rewizjonistycznym badaniom, zyskujemy zupełnie inny ogląd wymazanych z historii i zepchniętych do szarej strefy. Zaczynamy dostrzegać ciche taktyki oporu, nieformalne sieci wsparcia i solidarności, alternatywne obiegi ucieleśnionej wiedzy czy subwersywne dążenia ku autonomii wobec państwa i kapitału. Na historię plebejskiej formy życia składają się losy kobiet oskarżanych o czary, górskich uciekinierów i bandytów, radykałów i heretyków z pirackich statków czy nielegalnych sieci migrantów. Zasadnicze jej czynniki to obrona starych i wytwarzanie nowych dóbr wspólnych, na które chcemy spojrzeć jak na laboratoria eksperymentujące z nie kapitalistycznymi formami życia.

W czasach katastrofy ekologicznej, kryzysu demokracji liberalnej, rozpadu społecznych więzi i nasilenia różnego rodzaju populizmów, chcemy zadać pytanie o perspektywy radykalnie demokratycznego, wspólnotowego i zrównoważonego „plebsizmu”. W odpowiedzi na nie pomogą nam czołowe badaczki i badacze dóbr wspólnych. Na naszym seminarium wychodzimy od rozpoznania, że w języku angielskim commoner to zarazem ktoś pospolity (common) i ktoś używający zdrowego rozsądku (common sense), ale zarazem zależny od dostępu do dóbr wspólnych (the commons) i nierzadko śniący o autentycznej rzecz-pospolitej (the commonwealth). Zakładamy, że to narracje plebejskie mają szansę radykalnie poszerzyć naszą polityczną wyobraźnię. Właśnie poszerzaniu politycznej wyobraźni ma przede wszystkim służyć organizowany przez nas cykl ośmiu dwudniowych spotkań (w formule: wykład i trzygodzinne seminarium).

Zaraza, plebs i alternatywy dla kapitalizmu

(kwiecień 2020)

Historycznie epidemie odgrywały dwie funkcje. Służyły jeszcze silniejszej konsolidacji władzy, zwiększaniu ucisku i kontroli klas podporządkowanych, ale bywały także okresami rozpadu hierarchii, obowiązującego prawa i porządku. Zarazy, jak żadne inne wydarzenia w historii społecznej, sprzyjały myśleniu utopijnemu i fantazjom o świecie, w którym wszystko wywrócone zostaje na opak: konie dosiadają jeźdźców, panowie służą niewolnikom, zwierzęta polują na myśliwych. Podczas wykładów przyjrzymy się plagom jako wydarzeniom z historii społecznej. Zastanowimy się nad tym, jakie są ich przyczyny i możliwe konsekwencje, w jakiej relacji kryzysy epidemiczne mają się do kryzysów kapitału i katastrofy ekologicznej. Wierzymy, że to czas zaraźliwych idei.

Rozwój sytuacji epidemicznej uniemożliwia nam organizację naszych spotkań i zagranicznych podróży naszych gości. Liczymy, że za kilka miesięcy uda nam się wrócić do założonej formuły, a tymczasem proponujemy przejściowo zmienioną formułę seminarium: cykl wykładów online „Zaraza, plebs i alternatywy dla kapitalizmu”, przygotowanych przez kuratorów i kuratorkę projektu dla szerszej publiczności. Z osobami zapisanymi na seminarium spotykamy się po wykładzie poprzez video-chat. Mamy nadzieję, że taka formuła zyska zainteresowanie i pozwoli nam zbudować wspólnotę w tymczasowym oddzieleniu, wspólnotę nadziei na powrót do normalności, a nie do business as usual.

Program

Wykłady online:
28.04.2020 | 18:00 | wtorek
Michał Pospiszyl

Kiedy człowiek zaczął chorować? Państwo, monokultura i patogeny

28.05.2020 | 18:00 | czwartek
Łukasz Moll
Siewcy zarazy, żniwiarze rewolucji. Jak uodpornić Europę na post-pandemiczny rasizm?

18.06.2020 | 18:00 |  czwartek
Katarzyna Czeczot
Plaga i nowoczesność. Czy potrzebujemy potwornej polityki?